ქართული სამზარეულო არ არის უბრალოდ საკვები, არამედ ენა, რომელზეც ქვეყანა სტუმრებს ესაუბრება. აქ თითოეული კერძი შეიცავს რეგიონის ისტორიას, ოჯახის ტრადიციას და ადგილის ხასიათს. ხაჭაპური აჭარაში განსხვავდება იმერული ხაჭაპურისგან ისევე, როგორც ბათუმი განსხვავდება ქუთაისისგან - ყველაფერი ქართულია, მაგრამ თითოეული თავისებურად.
კარგი ამბავია: ქართული სამზარეულო ხელმისაწვდომი და დიდსულოვანია. ორ ადამიანზე სადილისთვის კარგ თბილისურ რესტორანში გადაიხდით 40-70 ლარს და მშიერი არ დარჩებით. ვახშმისთვის ღვინოთი და რამდენიმე კერძით - 80-120 ლარს. ამასთან, საკვების ხარისხი აქ პირდაპირ არ არის დამოკიდებული დაწესებულების ფასზე: ბაზართან პატარა კაფეში სახლის სამზარეულო ხშირად უკეთესია, ვიდრე ის, რასაც ტურისტულ რესტორნებში ლამაზი ხედით გთავაზობენ.
ამ სტატიაში: 15 კერძი, რომელიც საქართველოში უნდა გასინჯოთ, თითოეულის მოკლე ახსნა, სად მოიძებნეთ საუკეთესო ვერსიები, რა ღირს და რა დალიოთ საჭმელთან ერთად.
რა უნდა იცოდეთ ქართული სამზარეულოს შესახებ პირველ სადილამდე
ქართული სამზარეულო იყოფა რეგიონულ ტრადიციებად და ისინი სერიოზულად განსხვავდებიან ერთმანეთისგან.
კახეთი (აღმოსავლეთი) - ცხიმიანი კერძები, ბევრი ხორცი, კაკალი, ქვევრი. იმერეთი (დასავლეთი) - უფრო მსუბუქი სამზარეულო, სიმინდის პური მჭადი, იმერული ყველი. აჭარა (შავი ზღვის სანაპირო) - ზღვის პროდუქტები, ცხარე აჯიკა, კრემისებური ხაჭაპური. თბილისი - ყველაფრის შერევა, ქუჩის ხინკლიდან ავტორულ რესტორნებამდე.
რამდენიმე ძირითადი ფაქტი, რაც თქვენს გასტრონომიულ მოგზაურობას გააუმჯობესებს:
- ხინკალი იჭმევა ხელით, ზემოდან "კუდით" ჭერით. პირველი კბენა -
პატარა, რომ ბულიონი გამოილიოთ. კუდს არ ჭამენ.
- ქართული კერძები ხშირად მიირთმევა ოჯახური ფორმატით: დიდი თეფშები
მაგიდაზე, და არა ინდივიდუალური პორციები. შეუკვეთეთ რამდენიმე კერძი ორ ადამიანზე.
- ღვინო საქართველოში ხშირად ავტომატურად მოაქვთ საჭმელთან ერთად, განსაკუთრებით კახურ
რესტორნებში. ეს ნორმაა.
e ქართველები გვიან ჭამენ: სადილი - 13:00-დან 15:00-მდე, ვახშამი - 19:00-დან 22:00-მდე და უფრო გვიან.
ქართული სამზარეულოს 15 კერძი: რა გასინჯოთ და სად მოიძიოთ
1. ხინკალი
ხინკალი არის საქართველოს სავიზიტო ბარათი. პელმენები ხორცის ფარშით (ძროხა ცხვრის ხორცთან ერთად), ხახვით, ქინძით და ბულიონით შიგნით, გახვეული ცომში დამახასიათებელი "კუდით" ზემოდან. ეს არის მთიანი რაიონების კერძი - ისტორიულად მომდინარეობს ფშავ-ხევსურეთიდან და მთიულეთიდან.
შიგთავსები სხვადასხვაა: კლასიკური ხორცი ("ქალაქური" - ქალაქური ხინკალი, უფრო პატარა და ქინძის ნაცვლად ოხრახუშით), კარტოფილი ყველით, სოკო, მწვანილი. მაგრამ ნამდვილი - მხოლოდ ხორციანია.
სად არის საუკეთესო: თბილისში - "Dul Georgi" (ლერმონტოვის ქუჩა, 3), "რაზაფაი" (რამდენიმე წერტილი ქალაქში). ყაზბეგში - ნებისმიერ გესთჰაუსში, ხინკალი იქ მთიანია და სხვაგვარი. სამხედრო-საქართველოს გზაზე დაბა პასანაურში - სწორედ აქ ითვლება მათი ისტორიული სამშობლო.
ფასი: 1-1,5 ლარი ერთეულზე საშუალო რესტორანში. პორცია ერთ ადამიანზე - 5-6 ცალი.
2. აჭარული ხაჭაპური
აჭარული ხაჭაპური - ეს არ არის უბრალოდ ყველიანი ფიცარი, არამედ ცალკე გასტრონომიული გამოცდილება. ღია ნავი საფუარიანი ცომისგან, გადმოსხმული გამდნარი სულგუნით, კვერცხით და ზემოდან კარაქის ნაჭრით. ყველაფერი ეს ურევენ პირდაპირ მაგიდასთან და ჭამენ, კიდეებიდან ცომის ნაჭრებს აშორებენ და საწებელაში ჩასვრიან.
სწორი აჭარული ხაჭაპური - მკვრივი ცომი კიდეებზე, თხევადი გული და მჭიდი ცხელი ყველი. ბათუმში ის ყველაზე სწორია: ყველი აქ ადგილობრივია, აჭარული, უფრო ცხიმიანი და არომატული თბილისურისგან.
სად არის საუკეთესო: ბათუმში ცენტრალურ ქუჩებზე ნებისმიერი საცხობისთან ან ნაპირთან ახლოს კაფეებში. თბილისში - "Machakhela" (ქსელი აჭარული სამზარეულოთი).
ფასი: 12-20 ლარი ზომისა და დაწესებულების მიხედვით.
3. იმერული ხაჭაპური
იმერული ხაჭაპური - აჭარულის უფრო თავშეკავებული ძმა. დახურული მრგვალი ფიცარი იმერული ყველით შიგნით, შემწვარი ოქროსფერ ქერქამდე. ცომი თხელია, ყველი მარილიანი და ნაზი. ეს არის დასავლეთ საქართველოს ყოველდღიური საკვები, რომელსაც საუზმედ და გადასაკეცად ჭამენ.
სად არის საუკეთესო: ქუთაისში და მთელ იმერეთში ნებისმიერ საცხობში. თბილისში - ბაზრების გვერდით ქუჩის საცხობები, განსაკუთრებით დიდუბის ბაზართან.
ფასი: 6-10 ლარი.
4. ლობიანი
ლობიანი - ფიცარი ლობიოს შიგთავსით, გაშუშებული ხახვით, ნიორით და სანელებლებით. გარეგნულად ჰგავს იმერულ ხაჭაპურს, მაგრამ შიგთავსი უფრო მაძღარი და არომატულია. სალესო, მაჯისი, ძალიან ქართული კერძი.
რაჭა-ლეჩხუმში ლობიანს ბეკონით აკეთებენ - ეს არის ლეჩხუმური ვერსია, უფრო იშვიათი და ძალიან გემრიელი. თუ მენიუში დაინახავთ "ლობიანი ჩაშუშულით" ან "რაჭული ლობიანი" - აიღეთ.
სად არის საუკეთესო: საცხობებში მთელი ქვეყნის მასშტაბით. თბილისში - დიდუბის ბაზარი, ქუთაისში - ბაზარი მოედნის მახლობლად.
ფასი: 5-8 ლარი.
5. მწვადი (ქართული შაშლიკი)
მწვადი - ეს არის ქართული შაშლიკი და ის განსხვავდება იმისგან, რასაც ბევრი ჩვეულია. ხორცი (ძროხა, ღორი ან ცხვრის ხორცი) იმარინება ხახვსა და სანელებლებში ძმარის გარეშე, ისმება შამფურზე და იწვება ვაზის ნახშირზე. სწორედ ვაზის ვენახი იძლევა დამახასიათებელ არომატს.
კახეთში მწვადს ძროხის ხორცით აკეთებენ და ემსახურება საწებლით (პომიდვრის საწებელი ნიორით და სანელებლებით) ან ტყემალით (მჟავე-ცხარე საწებელი ალუჩისგან).
სად არის საუკეთესო: ბუნებაში კახური მეღვინეობების გვერდით - იქ ხშირად აწვავენ მწვადს პირდაპირ ცეცხლთან. თბილისში - "კალა" ძველ ქალაქში.
ფასი: 20-40 ლარი პორციაზე (200-300 გრ ხორცი).
6. ლობიო
ლობიო - გათავებული წითელი ლობიო ხახვით, ნიორით, ქინძით და სანელებლებით. მიირთმევა თიხის ქოთანში (კეცი) პირდაპირ მაგიდაზე. ეს არის საქართველოს ერთ-ერთი ყველაზე ხალხური კერძი: მას ჭამენ სოფლებში, ოჯახურ სუფრებზე და უბრალო კაფეებში.
სწორი ლობიო - სქელია, მუქია, ქინძისა და უცხო-სუნელის სუნით. ჭამენ მჭადთან (სიმინდის პური) და დამარინებულ ბოსტნეულთან ერთად.
სად არის საუკეთესო: პატარა ადგილობრივ კაფეებში ტურისტული დანამატის გარეშე. თბილისში - "Barbarestan" ან ნებისმიერი სახლის კაფე დიდუბის რაიონში.
ფასი: 7-12 ლარი.
7. საცივი
საცივი - ეს არის ცივი კერძი ქათმისგან (ან ინდაურისგან) მკვრივ კაკლოვან საწებელში ნიორით, ქინძით, იმერულ ყვითრით და სხვა სანელებლებით. მიირთმევა ოთახის ტემპერატურით ან ცივად - ყოველთვის პურთან ერთად.
კაკლოვანი საწებელი - ბევრი ქართული კერძის საფუძველია და საცივში ის სრულ ძალაშია: მკვრივი, არომატული, ნიგოზის მსუბუქი სიმწარით.
სად არის საუკეთესო: თბილისის სახლის რესტორნებში. კახეთში დღესასწაულებრივ მაგიდებზე. "რაქვიანი განჯის" (თბილისი, ლესელიძის ქუჩა).
ფასი: 14-20 ლარი პორციაზე.
8. ფხალი
ფხალი - ეს არის პატარა გუნდები ან კოტლეტები მოხარშული ან გათავებული ბოსტნეულისგან (ისპანახი, ჭარხალი, კომბოსტო, მწვანე ლობიო) კაკლოვანი პასტით, ნიორით და სანელებლებით. მიირთმევა დასაწყისად, ჩვეულებრივ რამდენიმე სახეობა ერთ თეფშზე.
ფერადი ფხალი - მწვანე (ისპანახი), მუქი წითელი (ჭარხალი), თეთრი (კომბოსტო) - ამშვენებს ქართული სუფრების უმეტესობას. ეს გემრიელი, მსუბუქი და ვიზუალურად შთამბეჭდავია.
სად: ქართული რესტორნების უმეტესობაში როგორც მეზე-ნაკრების ნაწილი.
ფასი: 8-14 ლარი პორციაზე (3-4 სახეობა).
9. ჩაშუშული
ჩაშუშული - ცხარე გათავებული ხორცი (ძროხა ან ცხვრის ხორცი) პომიდვრით, ხახვით, ნიორით და სანელებლების დიდი რაოდენობით. მიირთმევა კეცში - თიხის ტაფაში პირდაპირ ღუმელიდან. ქართული სამზარეულოს ერთ-ერთი ყველაზე გათბობადი კერძი.
კარგი ჩაშუშული - როცა ხორცი დნება და საწებელი გაჯერებული და ცოტა ცეცხლოვანია. პური სავალდებულოა: მასით აგროვებენ საწებლის ნარჩენებს ქოთნის ფსკერიდან.
სად: ყველგან კახეთსა და ცენტრალურ საქართველოში. თბილისში - "კალა" ან "მხედრული".
ფასი: 18-25 ლარი.
10. გებჟალია
გებჟალია - იმერული ყველი, გახვეული რულეტში პიტნის შიგთავსით, დაფარული რძის საწებლით. ნაზი, მსუბუქი, პიტნის დამახასიათებელი გამაგრილებელი გემოთი.
ეს არის დასავლეთ საქართველოს რეგიონული კერძი, რომელიც იშვიათად გვხვდება იმერეთისა და ქუთაისის მიღმა. თუ ქუთაისში მიდიხართ - სავალდებულოა გასინჯოთ.
სად: ქუთაისის რესტორნებში, განსაკუთრებით "Palaty"-ში და ბაზრის გვერდით სახლის კაფეებში.
ფასი: 10-15 ლარი.
11. აჭარული შებოლილი სულგუნი
შებოლილი სულგუნი აჭარიდან - ეს არის ცალკე პროდუქტი, განსხვავებული იმისგან, რასაც მაღაზიებში ყიდიან საქართველოს მიღმა. მკვრივი, მჭიდი, კვამლის სუნით და ნატურალური კისლომჟავე გემოთი.
მიირთმევა როგორც დასაწყისი, იწვება კეცზე ოქროსფერი ქერქის გამოჩენამდე ან უბრალოდ იჭრება მაგიდაზე. ბათუმში მას ყოველ ლავკაში ყიდიან ბაზართან.
სად შეიძინოთ: ბათუმის ბაზარი, აჭარული ყველის ლავკები ისტორიულ ცენტრში.
ფასი: 8-15 ლარი 200-300 გრამზე.
12. ქართული კალმახი
კალმახი - მთის სამზარეულოს მნიშვნელოვანი ნაწილია. სვანეთში, რაჭა-ლეჩხუმში და აჭარაში მას ამზადებენ ღია ცეცხლზე, კეცში ნიგოზით ან პომიდვრის საწებელში. თევზი ახალია - მთიან რაიონებში მას პირდაპირ მდინარეებიდან იჭერენ.
ბათუმში კალმახს უმატებენ შავიზღვისპირეთის თევზს: ბარაბულას, ქაშაყს, ფარსმანს. ნაპირთან რესტორნებში - იმავე დღის ახალი ნაშოლარი.
სად არის საუკეთესო: ბათუმში წყლის გვერდით რესტორნები (Café Mega Batumi, Baraka ნაპირზე). სვანეთისა და რაჭის მთის გესთჰაუსებში - კალმახი ადგილობრივი მდინარეებიდან.
ფასი: 20-40 ლარი პორციაზე თევზის ზომის მიხედვით.
13. ტყემალი და სხვა ქართული საწებლები ეს არ არის კერძები, არამედ საწებლები - მაგრამ მათ გარეშე ქართული სამზარეულოს გაგება შეუძლებელია.
ტყემალი - ცხარე მჟავე-ტკბილი საწებელი ალუჩისგან (მწვანე ან წითელი) ნიორით, ქინძით და ომბალოთი (ჭაობის პიტნა). მიირთმევა ხორცთან, კარტოფილთან, თევზთან. წითელი ტყემალი - ძროხისა და ღორის ხორცთან, მწვანე - თევზთან და ქათამთან.
საწებელი - პომიდვრის საწებელი ნიორით, ქინძით და სანელებლებით. უფრო რბილი და ტკბილი ტყემალზე. სტანდარტული საწებელი შაშლიკისთვის.
აჯიკა - ცხარე პასტა ცხარე წიწაკისგან, ნიორისგან, სანელებლებისა და ბალახების. აჭარული აჯიკა ყველაზე წვადია. გამოიყენება როგორც სანელებელი, და არა როგორც საწებელი.
სად შეიძინოთ: ყველა ბაზარზე. სახლის ვარიანტები ადგილობრივი მწარმოებლებისგან - მნიშვნელოვნად უკეთესია ინდუსტრიულებზე.
ფასი: ტყემალი (ქილა 300 გრ) - 6-12 ლარი, აჯიკა (ქილა 200 გრ) - 8-15 ლარი.
14. ჩურჩხელა
ჩურჩხელა - ტრადიციული ქართული დესერტი, რომელსაც შემოდგომაზე ყურძნის რთველის დროს აკეთებენ. ნიგოზს (ან თხილს, ნუშს) აცმევენ ძაფზე და რამდენჯერმე ასველებენ გასქელებულ ყურძნის წვენში ფქვილით, შემდეგ ასშრობენ მზეზე.
შედეგი - მკვრივი, არა ტკბილი, კაკლისა და ყურძნის წვენის გემოთი გაჯერებული დასაწყისი. სწორი ჩურჩხელა არ არის წებოვანი და არა რბილი - ის მკვრივია გარედან და ხრაშუნა კაკლებისგან შიგნიდან.
მუქი ბორდო - საფერავისგან, ქარვისფერი - თეთრი ყურძნის წვენისგან, ღია ყვითელი - თეთრისგან მცირე შემცველობის ფერით.
სად არის საუკეთესო: კახეთი სექტემბერ-ოქტომბერში. თბილისში - დიდუბის ბაზარი.
ფასი: 3-8 ლარი ერთეულზე.
15. ბადრიჯანი ნიგვზით
ბადრიჯანი ნიგვზით - შემწვარი ბადრიჯნის ნაჭრები, გახვეული კაკლოვანი შიგთავსით (დაფქული ნიგოზი ნიორით, სანელებლებით და ბროწეულით). იმშვენებს ბროწეულის მარცვლებით ზემოდან.
ეს არის ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული ქართული კერძი ტურისტულ მაგიდებზე - და სამართლიანად. გემო დაბალანსებულია: ცხიმიანი ბადრიჯანი, სანელებლებიანი კაკალი, ბროწეულის სიმჟავე.
სად: ქართული რესტორნების უმეტესობაში როგორც ცივი დასაწყისი. პრაქტიკულად ყველგან გემრიელია.
ფასი: 10-16 ლარი.
რა დალიოთ ქართულ საჭმელთან ერთად
ქართული სამზარეულო შექმნილია ღვინისთვის და ეს არ არის უბრალოდ სიტყვები. ცხიმიანი სულგუნი, ცხარე აჯიკა, მძიმე ხორცი - ყველაფერი ეს მოითხოვს მჟავე სასმელს გვერდით.
საფერავი - მთავარი წითელი ჯიში. მუქი, გაჯერებული, კენკრით და ტანინებით. მიდის მწვადთან, ლობიოსთან, ჩაშუშულთან.
რქაწითელი - მთავარი თეთრი ჯიში. ევროპული - მსუბუქი და ახალი, ნარინჯისფერი (კახური) - ქარვისფერი თაფლის არომატით. თევზთან, საცივთან, ფხალთან.
თავკვერი და მწვანე - სხვა თეთრი ჯიშები, ნაკლებად ცნობილი, მაგრამ საინტერესო. მოითხოვეთ რესტორნებში ან მეღვინეებთან.
ჭაჭა - ძლიერი დასასრულისთვის. ერთი რუმქა ხინკლის წინ - ქართული ტრადიცია, რომელსაც ღირს მიყოლიოთ ერთხელ მაინც.
ლიმონათი "ნატახტარი" - ქართული ლიმონათი საბჭოთა ტრადიციით: ტარხუნა, კრემ-სოდა, ბარბარისი. ნათელი, ტკბილი, სრულიად განსხვავებული ევროპულ ანალოგებზე. მათთვის, ვინც ღვინოს არ სვამს.
სად ჭამოთ თბილისში: ორიენტირი ფორმატებით
ქართული საკვები თბილისში ხელმისაწვდომია რამდენიმე ფორმატში და თითოეული შესაფერისია საკუთარი სიტუაციისთვის.
ქუჩის საცხობები: ხაჭაპური, ლობიანი, მჭადი - სწრაფად, იაფად, ცხლად. ყველაზე კარგი საუზმე ქალაქში 5-8 ლარად.
დიდუბის ბაზარი: მზა საკვები დახლებთან, სახლის მარინადი, ყველი, ღვინო, სანელებლები. სადილი 15-25 ლარად ერთ ადამიანზე სასმელით.
სახლის კაფეები ("სახლი"): პატარა დაწესებულებები სახლის სამზარეულოთი, მენიუ ქართულად ან რუსულად, ტურისტული დანამატის გარეშე. ვახშამი ორ ადამიანზე ღვინოთი - 50-70 ლარი.
საშუალო დონის რესტორნები: უფრო ფართო მენიუ, ინგლისური ენა მენიუში, მომსახურება. ვახშამი ორ ადამიანზე ღვინოთი - 80-130 ლარი.
ავტორული რესტორნები: "Barbarestan", "Culinarium Khasheria", "Café Littera". ქართული სამზარეულოს თანამედროვე ინტერპრეტაცია, სომელიე, დეგუსტაციური სეტები. ვახშამი ორ ადამიანზე - 150 ლარიდან.
სავარაუდო ბიუჯეტი საკვებზე საქართველოში
კვების ფორმატი ღირებულება ერთ ადამიანზე დღეში
საცხობები და ბაზარი (საუზმე + გადასაკეცი) 10-20 ლარი
სადილი ადგილობრივ კაფეში 20-35 ლარი
ვახშამი საშუალო დონის რესტორანში 40-70 ლარი
ღვინოთი
სულ დღეში (ზომიერი ბიუჯეტი) 70-120 ლარი
სულ დღეში (კომფორტული ბიუჯეტი) 120-200 ლარი
ხშირად დასმული კითხვები
ცხარეა თუ არა ქართული სამზარეულო?
მთლიანობაში - ზომიერად. სტანდარტული კერძები არ არის დამწვარი. აჯიკა და ზოგიერთი საწებელი ხშირად ცხარეა, მაგრამ მათ ცალკე მიაქვთ და თქვენ თვითონ არეგულირებთ რაოდენობას. თუ გეშინიათ სიცხის - უბრალოდ არ დაუმატოთ აჯიკა.
არის თუ არა ვეგეტარიანული კერძები ქართულ სამზარეულოში?
დიახ. ლობიო, ფხალი, ბადრიჯანი ნიგვზით, იმერული ხაჭაპური, ლობიანი, აჯაფსანდალი (გათავებული ბოსტნეული) - ეს არის სრულფასოვანი ვეგეტარიანული პროგრამა. მართლმადიდებლურ მარხვებში ქართველები არ ჭამენ ხორცს, ამიტომ სამარხვო სამზარეულო აქ განვითარებულია.
რა ვქნა, თუ არ მომწონს ქინძი?
ქინძი - ქართული სამზარეულოს ერთ-ერთი ბაზისი ბალახია. ის არსებობს ხინკალში, ლობიოში, საცივში და მრავალ სხვა კერძში. თუ თქვენ არ იტანთ მის გემოს - უთხარით მიმტანს "ქინძის გარეშე" ("კინძა გარეშე"). რესტორნების უმეტესობაში თხოვნას შეასრულებენ.
სად ჭამოთ უკეთ ხინკალი - თბილისში თუ მთებში?
ორივე ვარიანტი კარგია, მაგრამ განსხვავებულად. თბილისში - ქალაქური ხინკალი ("ქალაქური"), უფრო ნაზი და ოხრახუშით. მთიან რაიონებში - მთის ხინკალი, უფრო დიდი, ხახვისა და ქინძის დიდი რაოდენობით, უფრო უხეში ცომით. გასინჯეთ ორივე.
რამდენი ხინკალი უნდა შევუკვეთო ერთ ადამიანზე? სტანდარტული პორცია - 5-6 ცალი. დიდი მადა - 8-10. ქართველები ჭამენ 10-15 ცალს, მაგრამ სტუმრებს ჩვეულებრივ ნაკლები ჰყოფნის.
შეიძლება თუ არა სახლის ღვინის ყიდვა პირდაპირ მეღვინეებისგან?
დიახ. თბილისში დიდუბის ბაზარზე, ქუთაისისა და ბათუმის ბაზრებზე ყიდიან სახლის ღვინოს გადასხმით (პლასტმასის ბოთლებში) 5 ლარიდან ლიტრზე. კახეთში მეღვინეობებზე - უკვე გადასხმული მინის ბოთლებში, 15 ლარიდან. ხარისხი მნიშვნელოვნად უკეთესია, ვიდრე ინდუსტრიულ ღვინოზე იმავე ფასების დიაპაზონში.
რომელ ქალაქში არის საუკეთესო საკვები საქართველოში?
თბილისი გთავაზობთ ყველაზე დიდ არჩევანს და მრავალფეროვნებას. მაგრამ საუკეთესო რეგიონული კერძები - იქ, საიდანაც არიან: იმერული ხაჭაპური ქუთაისში, აჭარული ხაჭაპური ბათუმში, ხინკალი მთიან რაიონებში, ღვინო და მწვადი კახეთში. ქართული სამზარეულო მთლიანად იხსნება, როცა თქვენ ქვეყანაში მოგზაურობთ, და არა ერთ ქალაქში რჩებით.
ქართული სამზარეულო - ეს არის მოგზაურობის ნაწილი, რომლის გამოტოვება შეუძლებელია. აქ არაფერია შემთხვევითი: თითოეული საწებელი, თითოეული სანელებელი და ხაჭაპურის თითოეული ფორმა გამოჩნდა არა ახირებიდან, არამედ კლიმატის, ისტორიისა და ადამიანების ხასიათის ლოგიკიდან. გასინჯეთ რაც შეიძლება მეტი, ჭამეთ იქ, სადაც ჭამენ ადგილობრივები და არ იჩქარებთ მაგიდასთან - საქართველოში ეს არ არის მიღებული.
